Antwerpen, 12 maart 2026 - Bijna de helft van alle e-sigaretten die in Europa worden verkocht, is afkomstig uit illegale of ongereguleerde handelskanalen. Dat blijkt uit een nieuwe studie van het Fraunhofer Institute for Integrated Circuits IIS. Het onderzoek brengt voor het eerst systematisch de omvang, herkomst en distributie van de Europese illegale markt voor vapes in kaart. De bevindingen zijn opvallend:
• Bijna 48% van alle e sigaretten in de EU komt uit irreguliere kanalen
• 90% daarvan is afkomstig uit China
• De marktwaarde wordt geschat op €6,6 miljard, groeiend naar €10,8 miljard tegen 2030
• België wordt expliciet genoemd als belangrijke distributiehub binnen Europa
• Het rapport is de eerste systematische mapping van de illegale e-sigarettenketen in Europa, gebaseerd op douanegegevens, supply chain analyses en marktsegmentatie.
België als distributiehub voor illegale vapes
Naast Duitsland en Nederland, wijst de studie ook uitdrukkelijk naar België als logistieke hub voor de verdere verspreiding van illegale vapes binnen de Europese interne markt. Vanuit distributiepunten in ons land worden goederen vaak per vrachtwagen verder vervoerd naar andere EU-landen, waar controles aan de binnengrenzen beperkt zijn en zo ook belastingen worden omzeild.
De studie toont aan dat het dagelijks volume aan goederen uit China, bijzonder problematisch blijkt. Volgens de Europese Commissie kwamen er vorig jaar elke dag ongeveer twaalf miljoen pakketten in de EU aan — aanzienlijk meer dan in de twee voorgaande jaren. Consumenten bestellen bovendien steeds vaker rechtstreeks uit Azië, terwijl platformaanbieders handig inspelen op het groeiend aantal verboden en blijvende lacunes in de regelgeving. Dat maakt een effectieve controle door de douanediensten bijzonder uitdagend.
“De cijfers uit deze studie zijn dramatisch, maar helaas geen verrassing,” bevestigt Ellen Thewissen, Head Illicit Trade Prevention Western Europe voor Philip Morris International. “De Fraunhofer‑studie toont opnieuw hoe criminele netwerken de regelgeving op de voet volgen en elke verstrenging of verbod benutten als commerciële opportuniteit. Wat we jarenlang bij sigaretten zagen, herhaalt zich nu bij vapes. Verbieden werkt niet — het versterkt net de illegale markt die we willen bestrijden.”
Bijzonder relevant voor het Belgische beleid
De resultaten van de studie zijn ook bijzonder relevant in het licht van het huidige Belgische debat over vapes en de mogelijke smaakbeperkingen. In België ligt een voorstel op tafel om alle vape‑smaken te verbieden, behalve tabaksmaak, vanuit de veronderstelling dat dit jongeren beter zou beschermen.
Maar volgens Miguel Matos, Managing Director van Philip Morris Benelux, toont de nieuwe Fraunhofer‑studie duidelijk aan dat deze redenering fundamenteel tekortschiet:
“De Fraunhofer‑studie legt de pijnlijke waarheid onverbiddelijk bloot: wie blijft kiezen voor verstrengingen en verboden, puur uit ideologische reflex, zonder impactanalyse en zonder enige strategie om gedrag écht te veranderen, lost in realiteit niets op.
Je kan volksgezondheid niet beschermen door consumenten steeds meer richting illegaliteit te duwen. Zo vergroot je enkel het probleem: jongeren worden niet beter beschermd, en volwassen rokers die voor een minder schadelijk nicotineproduct hadden gekozen, worden noodgedwongen naar de illegaliteit geduwd, of terug naar de sigaret.
Hoe je het draait of keert, verboden geven de zwarte markt vrij spel. En door de zwarte markt vrij spel te geven, verliest iedereen. Dit mag niet genegeerd blijven worden. De illegale markt is geen randfenomeen meer: ze vertegenwoordigt vandaag al bijna de helft van alle vapes in Europa — iets wat deze Fraunhofer‑studie nogmaals glashelder aantoont.”
Dit is geen Volksgezondheidsdossier alleen — iedereen moet mee aan tafel
Naast het in kaart brengen van de groeiende illegale vapehandel benadrukt de Fraunhofer‑studie dat algemene of de facto verboden op vapes geen oplossing bieden. De onderzoekers pleiten vooral voor een beter gecoördineerde aanpak, met meer transparantie in supply chains en nauwere samenwerking met landen waar de illegale productie ontstaat.
Die inzichten sluiten volgens Philip Morris opvallend goed aan bij wat vandaag ontbreekt in het Belgische debat. Managing Director Miguel Matos verwoordt het zo:
“Deze studie toont opnieuw aan dat simplistische verboden, die vooral de legale markt treffen, geen duurzaam antwoord zijn. Vooruitgang ontstaat door samenwerking — niet alleen met gezondheidsautoriteiten, maar met de volledige regering. Dat is essentieel, omdat deze problematiek ondertussen veel verder reikt dan volksgezondheid alleen. Ook de private sector, die een groot deel van de expertise, inzichten en netwerken kan aanleveren, moet hierbij betrokken worden. Alleen door samen te werken aan realistische en toekomstgerichte oplossingen kunnen we jongeren écht beschermen, volwassen consumenten legale alternatieven blijven bieden én de illegale markt terugdringen.”